الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
340
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
و من خود كتاب معالم الاصول را به خط شريف او ديدهام و نسخه ديگرى از آنكه بر او قرائت شده بود و حواشى بسيارى از خود او كه بر او نوشته شده بود نيز ديدهام و صاحب معالم در سحر شب يكشنبه دوم ربيع الاولى سال 994 هجرى از آن فراغت يافته و فروع آن را تا مطلب سوم در طهارت از احداث ، و آنچه مربوط بدان است در همان تاريخ به پايان آورده است . كتاب اثنىعشريه او را عدهاى از علما از آن جمله سيد امير فيض اللّه و شيخ محمّد فرزند صاحب معالم و سيد امير شرف الدّين على شولستانى و ديگران شرح كردهاند « 1 » و همچنين كتاب معالم او را گروهى از علما شرح كرده و حواشى و تعليقاتى هم بر آن افزودهاند « 2 » ديگر اينكه تحرير طاوسى نيز از آثار صاحب معالم است كه تحرير كتاب اختيار الكشى است و از تأليفات سيد جمال الدّين احمد بن طاوس حسنى است كه در متن و حواشى آن فوائد بسيارى از طرف صاحب معالم بدان افزوده شده و نسخهاى از آن در دست ما موجود است . اصل نسخه اختيار الكشى به خط خود سيد بن طاوس و در نزد صاحب معالم بوده و ازآنجاكه قسمتهاى بيشتر آن تلف شده بوده صاحب معالم در اصلاح آن كوشش بىنهايتى داشته و در تحرير آن رنج عظيمى بر خود هموار كرده و در عين
--> ( 1 ) - در فوائد الرضويه مىنويسد : از جمله كسانى كه اثنىعشريه وى را شرح كرده ، شيخ بهايى رحمه اللّه است و شرح مختصرى است . ( 2 ) - از كسانى كه بر معالم وى شرح نوشته است مرحوم شيخ محمّد تقى اصفهانى ايوانكى است كه از اعاظم اعلام قرن سيزدهم هجرى است و شرح بر معالمش به نام هداية المسترشدين است كه كتاب قطورى است به طبع رسيده است . وى كه از شاگردان وحيد بهبهانى است و در نزد بحر العلوم نيز تحصيل كرده و از خواص شيخ جعفر كاشف الغطا بوده و صبيه معظمه او را به عهدهء همسرى خود درآورده و فرزندان پاكنهادى از وى به ظهور رسيده و اخيرا در اصفهان مىزيسته و ميرزا محمّد حسن شيرازى در آنجا به درس وى حضور مىيافته و در وقت زوال جمعه نيمه شوال 1248 هجرى درگذشت و در تخت پولاد دفن شده است - م .